အမိႈက္က်င္းရွာေနရေသာ မံုရြာၿမိဳ႕ေတာ္

အမိႈက္က်င္းရွာေနရေသာ မံုရြာၿမိဳ႕ေတာ္

“ အမိႈက္ကိစၥဘယ္လိုေျဖရွင္းရမလဲဆိုတာက အၿမဲစဥ္းစားစရာျဖစ္ေနတယ္။ အေကာင္းဆံုးအေျဖရဖို႔ကလဲ ခက္ခဲလြန္းေနတယ္ “ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသၾကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚအမာၾကည္ကေျပာတာပါ။

အစိုးရသစ္တက္လာခ်ိန္ ေဆာင္ရြက္မႈေတြထဲမွာ အမိႈက္ေကာက္ျခင္းဟာ ပထမဆံုးလုပ္ငန္းျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္ကိုင္းတိုင္းအစိုးရအဖြဲ႕က မံုရြာၿမိဳ႕သာယာလွပေရးအတြက္ ေခါင္းစဥ္(၉)ရပ္ထဲမွာလဲ မံုရြာအမိႈက္သိမ္း စနစ္ဟာ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုအေနနဲ႕ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ မံုရြာမွာ ေန႔စဥ္ အမႈိက္တန္ခ်ိန္ ၁၂၀ ထြက္ရွိေနပါတယ္။ ဒီအမႈိက္ေတြစြန္႔ပစ္တဲ့ ေနရာေတြကို လက္ရွိမွာ ေဒသခံေတြက ကန္႔ကြက္မႈေတြ ရွိေနၿပီး စည္ပင္အေနနဲ႔လဲ အမႈိက္စြန္႔ပစ္ဖို႔ ေနရာသစ္တစ္ခုက အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးလို႔ အမႈိက္စြန္႔ပစ္ဖို႔ ေနရာအခက္အခဲေတြ႔ေနရပါတယ္။ ယခင္က အမႈိက္ေတြကို ဆားက်င္းသုသာန္၊ အိုးဘိုေတာင္ဆယ္ေပါက္တြဲ၊ ခိုသန္းေက်းရြာအမိႈက္က်င္း၊ ကိုင္းေတာ၊ အက္ေတာေျမေနရာေတြမွာ ပစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အက္ေတာ၊ အိုးဘိုေတာင္ရပ္ကြက္ေနျပည္သူေတြက ကန္႔ကြတ္ခဲ့တာေတြ၊ လမ္းအခက္အခဲေၾကာင့္ သြားမရတဲ့ အမိႈက္က်င္းေနရာေတြရွိတာေၾကာင့္ အမိႈက္ပစ္ဖို႔ အခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္လို႔ မံုရြာၿမိဳ႕နယ္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီဥကၠဌ ဦးေက်ာ္မ်ဳိး၀င္းကေျပာပါတယ္။ ယခင္အစိုးရလက္ထက္က ဆားက်င္းသုသာန္မွာ အမိႈက္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ အမိႈက္ပံုရဲ႕ အနံ႕အသက္ေၾကာင့္ နာေရးကိစၥလာသူေတြ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္လို႔ တားျမစ္ခဲ့တာေၾကာင့္ အမိႈ္က္ပစ္ျခင္းကို စည္ပင္က ပိတ္ပင္ခဲ့ပါတယ္။

ယခုႏွစ္ေမလ လလယ္ပိုင္းမွာ ေခတၱအမိႈက္ပစ္ေနရတဲ့ အက္ေတာအမိႈက္ပံုမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈဟာ (၁၀)ရက္ခန္႔ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီး ရပ္ကြက္ေနျပည္သူေတြ အမိႈက္ပစ္တာကို တားျမစ္ခဲ့တာေၾကာင့္ အိုးဖိုေတာင္ဆယ္ေပါက္တြဲအနီးမွာရွိတဲ့ အုတ္က်င္းေဟာင္းမ်ားမွာ အမိႈက္ပစ္ဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒိေနရာကလည္း မိုးတြင္းကာလမွာဆို အမိႈက္ကားသြားမယ့္ လမ္းေတြမွာ ေရနစ္ၿမဳပ္တာေတြ ရွိလို႔ အဲ့ဒိေနရာမွာလဲ အမႈိက္ပစ္လို႔ မရျပန္ပါဘူး။ အုတ္က်င္းေဟာင္းေနရာမွာ အမႈိက္ပစ္မရလို႔ ၿမိဳ႕ပတ္လမ္းအနီးမွာ အမႈိက္ကားအခ်ဳိ႕ အမိႈက္ပံုခဲ့ရာကေန ယင္ေကာင္အလြန္မ်ားျပားလာတာေတြ၊ အမိႈက္ပံုေနရာဟာ ကုတင္(၂၀၀)ကေလးေဆးရံုနဲ႕ နီးကပ္ေနတာေတြေၾကာင့္ အိုးဘိုေတာင္ရပ္ကြက္ေနျပည္သူေတြက ၀ိုင္း၀န္းတားျမစ္ခဲ့တဲ့အတြက္ အမိႈက္ပစ္ဖို႔ ပိတ္သိမ္းထားခဲ့တဲ့ ဆားက်င္းသုသာန္ေနရာကိုပဲ ဆက္ၿပီး အမိႈက္ပစ္ေနခဲ့ရပါတယ္။ အုိးဘိုေတာင္ရပ္ကြက္အတြင္းက ရပ္ကြက္ေနျပည္သူေတြက သူတို႔နားမွာ အမႈိက္လာပံုတာကို လက္မခံရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို အခုလိုေျပာပါတယ္။ “ ထမင္းစားခ်ိန္ ယင္ေကာင္ေတြ ပိုမ်ားလာတတ္လို႔ ယပ္ေတာင္ခပ္တာမရလို႔ မရွိမဲ့ရွိမဲ့ ပိုက္ဆံေလးနဲ႕ ပန္ကာ၀ယ္ရတယ္ ဒါေတာင္ ယင္ေကာင္က လာတုန္းပဲ “ အသက္(၆၀)အရြယ္ ေဒၚစန္းပြင့္ကေျပာပါတယ္။ အမိႈက္လာပစ္တာကို ရပ္ခဲ့ေပမယ့္ မိုးရြာတဲ့အခါ အရင္ပစ္ခဲ့တဲ့ အမိႈက္ေတြဟာ ေရေပၚမွာ ေပၚေနတာေတြ ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။

“ျမစ္ေခ်ာင္းေဘးမွာ အမိႈက္ပစ္မယ္၊ သခၤ်ဳိင္းေဟာင္းမွာ အမိႈက္ပစ္မယ္၊ ခ်ဳိင့္ေဟာင္း၊က်င္းေဟာင္းေတြမွာ အမိႈက္ပစ္မယ္ဆိုရင္ (၁၇)ရာစုကို ျပန္သြားသလိုျဖစ္ေနမယ္၊ (၂၁)ရာစုမွာ (၁၇)ရာစုက အေတြးအသိေတြနဲ႕ ထူးမျခားနားျဖစ္ေနရင္ အမိႈက္ကအေျခခံလာတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျပသနာေတြကို ႀကံဳေတြ႔ရမွာ ျဖစ္တယ္” လို႔ အမိႈက္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး သုေတသနျပဳလုပ္ေနသူ ေဒါက္တာေဇာ္ျမင့္နီက ေျပာပါတယ္။ ကမၻာမွာ စက္မႈဖြံ႕ၿဖိဳးကာစ (၁၇)ရာစုေလာက္က အမိႈက္ေတြကို ျမစ္ထဲေခ်ာင္းထဲ ပစ္ခဲ့ၾကတယ္၊ စက္ရံုေတြကို ျမစ္ေခ်ာင္းနားမွာ တည္ၿပီး စက္ရံုထြက္အမိႈက္ေတြကို ျမစ္ထဲအလြယ္တကူပစ္ဖို႔ စြန္႔ပစ္ခဲ့ၾကတယ္၊ အဲဒီေခတ္က လူဦးေရက်ဲပါးသလိုစက္ရံုေတြလဲ နည္းပါးေတာ့ အမိႈက္လဲနည္းၿပီး အမိႈက္ေတြက ျမစ္ထဲေခ်ာင္းထဲမွာ အလြယ္တကူေပ်ာ္၀င္သြားခဲ့တယ္။ စက္မႈဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး လူဦးေရမ်ားလာတဲ့ ခုအခ်ိန္မွာ အမိႈက္ေတြပမာဏမ်ားလာခ်ိန္ ျမစ္ေတြေခ်ာင္းေတြထဲမွာ စြန္႔ပစ္ရံုနဲ႕ မကာမိေတာ့ဘူးလို႔ ဦးေဇာ္ျမင့္နီက ေျပာပါတယ္။ မံုရြာစည္ပင္သာယာေကာ္မတီအဖြဲ႕ဆီလာၿပီး အမိႈက္ကေန ေျမၾသဇာထုတ္ဖို႔၊ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ဖို႔၊ ေလာင္စာေတာင့္ထုတ္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းမႈေတြရွိေပမယ့္ အမိႈက္အမ်ဳိးအစားမခြဲပဲ အမ်ဳိးစံုပစ္ေနတဲ့အတြက္ အလုပ္ျဖစ္ဖို႔ အခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္လို႔ စည္ပင္ဌာနက ေျပာပါတယ္။ မံုရြာမွာ ေန႔စဥ္ထြက္ရွိေနတဲ့ အမိႈက္တန္ခ်ိန္(၁၂၀)အတြင္းမွာ မီးဖိုးေခ်ာင္သံုးအမိႈက္ႏွင့္ သစ္သီးသစ္ရြက္(၈၃)ရာခိုင္ ႏႈန္း၊ ပလတ္စတစ္(၁၀)ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဘူးခြံပုလင္းခြံ(၂)ရာခိုင္းႏႈန္း၊ ျခံထြက္သီးႏွံ(၅)ရာခိုင္ႏႈန္း ေန႔စဥ္ထြက္ရွိေနတယ္လို႔ စည္ပင္ဌာနမွ စာရင္းေတြအရသိရပါတယ္။ လတ္တေလာအမိႈက္ပစ္ေနတဲ့ ဆားက်င္းသုသာန္ အမိႈက္က်င္းေနရာမွာေတာ့ တာယာအေဟာင္းေတြ၊ ေဆးရံုသံုးပစၥည္းအဟာင္းေတြနဲ႕ ပလတ္စတစ္အေျမာက္အမ်ားကို ေတြ႔ရပါတယ္။ မံုရြာစည္ပင္သာယာေကာ္မတီအေနနဲ႕ အမိႈက္စြန္႔ပစ္ဖို႔ ျပသနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ ကိုင္းေတာေဒသမွာ ေျမ(၁၀)ဧက၀ယ္ထားၿပီး ကားလမ္းခင္းၿပီးပါက ေျမက်င္းတူးဖံုးအုပ္တဲ့ စနစ္ကိုက်င့္သံုးသြားဖို႔ ဆံုးျဖတ္ထားေၾကာင္းသိရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေျဖရွင္းခ်က္က အဆင္မေျပေလာက္ဘူးလို႔ မံုရြာၿမိဳ႕ခံတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးေက်ာ္ေက်ာ္၀င္းက အခုလိုေျပာပါတယ္။ “ အမိႈက္က်င္းလုပ္မယ္ဆို စနစ္က်တဲ့ ေျမဖံုးအုပ္မႈလုပ္မယ္ဆိုရင္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားမယ္၊ ေနာက္တစ္ခုက (၁၀)ဧကေလာက္က (၂)ႏွစ္ေလာက္နဲ႕ ျပည့္သြားမယ္’’လို႔ ေျပာပါတယ္။

အမိႈက္ေတြကို စနစ္တက်ေနရာေပးဖို႔က အမိႈက္စြန္႔ပစ္စီမံခန္႔ခြဲမႈလိုအပ္တယ္လို႔ ဦးေဇာ္ျမင့္နီက ေျပာပါတယ္။ အမိႈက္စြန္႔ပစ္စီမံခန္႔ခြဲမႈကို လူဦးေရထူထပ္ေသာေဒသ(တစ္စတုရန္းမိုင္တြင္ လူဦးေရ ၅၀၀ေက်ာ္ရွိေသာေဒသ)နဲ႕ စက္မႈဖြံၿဖိဳးတဲ့ေဒသမ်ားမွာ အသံုးျပဳဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ မံုရြာၿမိဳ႕မွာ လူဦးေရေလးသိန္းနီးပါး ေနထိုင္တယ္လို႔ ၂၀၁၄ သန္းေခါင္စာရင္းအရသိရွိရပါတယ္။ အဲဒီစီမံခန္႔ခြဲမႈမွာ အမိႈက္ကိုစီမံခန္႔ခြဲျခင္း(Waste Management)နဲ႕ အမိႈက္စြန္႔ပစ္ရန္ေနရာ(Landfill S0ite) ကို စီမံခန္႔ခြဲျခင္းလို႔ႏွစ္ပိုင္းရွိပါတယ္။ အမိႈက္ကို စီမံခန္႔ခြဲရာမွာ အမိႈက္ျဖစ္ေပၚမႈေလွ်ာ့နည္းေစေအာင္ စီမံခန္႔ခြဲသူ၊ ထုတ္လုပ္သူနဲ႕ စားသံုးသူမ်ား၀ိုင္း၀န္းၾကိဳးပမ္းဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ၄င္းက ဆိုပါတယ္။ အဲဒီလို ႀကိဳးပမ္းရာမွာ “တစ္ခါသံုး” ပစၥည္းမ်ားကို က်န္းမာေရးက႑ကလြဲၿပီးမသံုးပဲ တျခားက႑ေတြမွာ အၾကိမ္ၾကိမ္သံုးျခင္း၊ အမိႈက္ေတြကို နည္းပညာအသံုးျပဳၿပီး ျပန္လည္ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ဇီ၀အမိႈက္ေတြကို နည္းပညာအသံုးျပဳၿပီး ေျမၾသဇာျပဳလုပ္ျခင္း၊ အခ်ဳိ႕ေသာ အမိႈက္မ်ားကို မီးရိႈ႕ရွင္းလင္းျခင္း၊ ထုတ္ကုန္ေလွ်ာ့ခ်ကာ လိုအပ္သေလာက္ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ အရည္အေသြးေကာင္းတာရွည္ခံ ကုန္ပစၥည္းမ်ားထုတ္လုတ္ျခင္း၊ ထုတ္ပိုးပစၥည္းပမာဏေလွ်ာ့ခ်ျခင္းေတြပါ၀င္ပါတယ္။ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသၾကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚအမာၾကည္က စြန္႔ပစ္ထားတဲ့ အမိႈက္ေတြကေန စြမ္းအင္ထုတ္ဖုိ႔ဟာ စီးပြားျဖစ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ခက္ခဲတာေၾကာင့္ ေျမၾသဇာထုတ္ဖို႔ ကုမၸဏီတစ္ခုနဲ႕ ေဆြးေႏြးအေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

အမိႈက္စြန္႔ပစ္ရန္ေနရာကိုေရြးခ်ယ္ရာမွာ ေျခာက္ေသြ႔တဲ့ေနရာ၊ ေျမဆီလႊာ ႏႈန္း(သို႔)ရြ႕ံျဖစ္ေသာေနရာ၊ ေျမေအာက္ေရ စီး၀င္မႈနည္းပါးတဲ့ေနရာ၊ ေျမေအာက္ေရျပင္နက္တဲ့ေနရာ၊ ေရလႊမ္းဧရိယာထက္ျမင့္ေသာေနရာ၊ အထူးသျဖင့္ စြန္႔ပစ္ထားတဲ့(ဓါတ္သတၳဳတူးေဖာ္ၿပီး ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ခ်ဳိင့္ၾကီးေတြ)ေတြကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက အၾကံျပဳထားပါတယ္။ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္မ်ား၊ လူေနအိမ္မ်ားနဲ႕ ေ၀းျခင္း၊ ၀င္လမ္းထြက္လမ္းေကာင္းတဲ့ေနရာျဖစ္ျခင္းဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကိုပါ ထည့္သြင္းစီမံဖို႔လိုအပ္တယ္လို႔ ဦးေဇာ္ျမင့္ညီက ဆိုပါတယ္။ အမိႈက္နဲ႕ ပတ္သက္လို႔ စနစ္က်ေသာအမိႈက္ပစ္စနစ္နဲ႕ ပတ္သတ္တဲ့ စာတမ္းေတြ၊ အၾကံျပဳစာေတြကို စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသၾကီးအစိုးရအဖြဲ႕နဲ႕ မံုရြာစည္ပင္သာယာေကာ္မတိီက ေတာင္းခံထားေၾကာင္းနဲ႕ အစိုးနဲ႕ျပည္သူအားလံုး၀ိုင္း၀န္းၾကိဳးပမ္းမွသာ အနာဂတ္မွာ သန္႔ရွင္းသာယာလွပတဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း မံုရြာၿမိဳ႕နယ္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီဥကၠဌ ဦးေက်ာ္မ်ဳိး၀င္းကေျပာပါတယ္။

http://sciencing.com/effects-landfills-environment-8662463.html

https://www.julius-r.co.uk/2015/04/how-do-landfill-sites-affect-the-environment/

http://myanmar.unfpa.org/census

https://www.facebook.com/monywagazette/?ref=br_rs

Leave a Reply

Close Menu